Demografski preokret u Aziji: Tajland dostigao vrhunac broja stanovnika

Neočekivani izuzetak u regionu

Demografska slika sveta menja se velikom brzinom, ali se smanjenje broja stanovnika uglavnom vezuje za razvijene evropske i istočnoazijske države. Zbog toga podaci o tome da je populacija Tajlanda već dostigla svoj maksimum predstavljaju pravo iznenađenje za naučnu javnost. Prema procenama Ujedinjenih nacija, taj prelomni trenutak dogodio se oko 2022. godine, nakon čega je usledio blagi pad ukupnog broja žitelja.

Dok se za većinu zemalja u Južnoj i Jugoistočnoj Aziji prognozira nastavak demografske ekspanzije tokom narednih nekoliko decenija, na Tajlandu je taj proces već okončan. Razumevanje ovih regionalnih razlika od ključnog je značaja za planiranje održivog ekonomskog razvoja, reformu socijalnih sistema i prilagođavanje tržišta rada novim okolnostima u kojima mlađe generacije čine sve manji udeo u društvu.

Nagao pad stope nataliteta

Glavni razlog zaustavljanja populacionog rasta leži u izuzetno niskim stopama rađanja. Podaci UN pokazuju da stopa ukupnog fertiliteta na Tajlandu iznosi oko 1,2 deteta po ženi, dok pojedini nacionalni izvori govore o vrednosti od svega 1,0. Ovako niski pokazatelji svrstavaju Tajland u kategoriju država sa takozvanim ultra-niskim fertilitetom, rame uz rame sa Južnom Korejom, Singapurom i Kinom.

Poređenja radi, u susednoj Maleziji prosek iznosi 1,6 rođenja po ženi, dok druge zemlje u neposrednom okruženju i dalje beleže stope iznad dva. Ono što dodatno privlači pažnju stručnjaka jeste brzina kojom se ova promena odigrala. Početkom sedamdesetih godina prošlog veka, žene na Tajlandu imale su u proseku pet do šest dece. Već do 1990. godine ta brojka je pala ispod 2,1, što je nivo neophodan za prostu reprodukciju i stabilnost populacije.

Specifičnosti ekonomsko-demografskog modela

Uobičajeni demografski modeli nalažu da do pada fertiliteta dolazi sa značajnim porastom životnog standarda i visokim stepenom urbanizacije. Međutim, Tajland je granicu proste obnove stanovništva dostigao u trenutku kada je njegov brutodomaći proizvod po stanovniku iznosio oko 6.800 dolara, što je relativno skroman ekonomski nivo za tako drastične demografske promene.

Primer Malezije jasno ilustruje ovu specifičnost: ta zemlja je spustila fertilitet na nivo obnove tek 2015. godine, kada je njen dohodak po glavi stanovnika premašio 23.000 dolara, što je više nego trostruko veći iznos u odnosu na Tajland. Iako Kina beleži još raniji pad fertiliteta pri rođenju usled specifičnih mera populacione politike, Tajland ostaje jedan od najizraženijih primera ubrzanog kretanja niz krivu fertiliteta i dohotka, što stvara jedinstvene izazove za budući razvoj zemlje.

Izvor: Hannah Ritchie, By the Numbers · Fotografija: Pexels / Diethelm Kukereit (ilustracija)