Filmski izbor Kristofera Nolana: Između vizuelnih spektakala i svetskih klasika

Reditelj u hramu filmske umetnosti

Prepoznatljiv po sposobnosti da autorsku viziju spoji sa produkcijskim spektaklom najvišeg ranga, britansko-američki reditelj Kristofer Nolan predstavlja jednu od najuticajnijih figura savremenog igranog filma. Njegov rad karakteriše duboko razumevanje celuloidnog medija, pa stoga ne iznenađuje što je njegov ponovni boravak u prostorijama izdavačke kuće Kriterijon izazvao veliku pažnju ljubitelja sedme umetnosti. Ovaj jedinstveni arhiv, poznat po objavljivanju ključnih ostvarenja svetske kinematografije na fizičkim nosačima zvuka i slike, poslužio je kao mesto gde je autor otkrio naslove koji su ostavili neizbrisiv trag na njegovu karijeru.

Prilikom ranijih poseta ovoj filmskoj riznici Nolan nije bio praćen kamerama, ali je nova video-zabeleška omogućila publici uvid u njegove lične estetske preferencije. Bez zadrške i sa velikim entuzijazmom, reditelj je izabrao ukupno petnaest ostvarenja, objašnjavajući njihovu ulogu u sopstvenom razvoju. Njegov izbor obuhvata šarolik spektar žanrova, u rasponu od klasičnih filmskih ostvarenja i eksperimentalnih dokumentaraca, pa sve do autorskih drama koje preispituju same granice narativne strukture.

Inspiracija za kultne likove i autorstvo

Među izabranim delima posebno se izdvaja ostvarenje „Testament doktora Mabuza” nemačkog reditelja Frica Langa. Nolan je otkrio da je upravo ovaj naslov poslužio kao ključna inspiracija njemu i njegovom bratu dok su pisali scenario za lik Džokera, kojeg je u filmu „Mračni vitez” tumačio Hit Ledžer. Pored Langa, značajno mesto u njegovom izboru zauzima i Orson Vels, čiji je rad „Gospodin Arkadin” privukao Nolanovu pažnju zbog specifične, gerilske produkcije na različitim lokacijama širom sveta. Izbor Velsa zaokružen je čuvenim ostvarenjem „Građanin Kejn”, koje je reditelj ostavio za sam kraj svoje selekcije.

Kada je reč o dokumentarnom žanru, Nolan se opredelio za film „Za čitavo čovečanstvo” Al Rajnerta, koji prati zvuke muzike Brajana Ina i bavi se istraživanjem svemira u okviru agencije NASA. Takođe, istakao je i trilogiju „Apu” indijskog autora Satjađita Raja, napominjući da je prvi deo ove trilogije ostavio snažan utisak na njega. Nolanov interes za globalnu kinematografiju dodatno je potvrđen izborom kolekcije iz projekta svetske kinematografije koji vodi Martin Skorseze, a koji obuhvata restaurisana ostvarenja iz zemalja poput Kube, Indonezije i Irana.

Američki klasici i odraz industrije

Iako potiče iz Velike Britanije, Nolan je delimično odrastao u Čikagu, pa se u njegovoj selekciji jasno uočava i uticaj američke kinematografske tradicije. Izbor naslova kao što su „Malkolm iks” Spajka Lija, „Izgubljeni autoput” Dejvida Linča, „Jedan pogrešan korak” Karla Franklina i „Dečaštvo” Ričarda Linklejtera ukazuje na rediteljevu fascinaciju različitim slojevima američkog društva. Pored toga, satirični triler „Igrač” Roberta Altmana privukao je njegovu pažnju zbog oštrog prikaza funkcionisanja same holivudske industrije.

U kategoriji dela koja pomeraju granice vizuelnog izražavanja, Nolan je izdvojio trilogiju „Kaci” Godfrija Ređa, nazivajući je jednim od najvećih primera čiste filmske umetnosti. Na listi se našao i igrani film „Crni pastuv” Kerola Balarda, autorov omiljeni naslov iz detinjstva koji je ostavio dugotrajan utisak na njegovo poimanje pokretnih slika. Pored ovih naslova, reditelj je odabrao i neo-noar adaptaciju „Ubice” Dona Sigela, zasnovanu na delu Ernesta Hemingveja, kao i komplet od pet filmova Džona Kasavetesa.

Izvor: Open Culture · Fotografija: Pexels / Paul Lichtblau (ilustracija)