Muzičko nasleđe Mulatua Astatkea: Stvaranje i evolucija etio-džeza

Pobuna i nastanak novog zvuka

Sredinom prošlog veka, tokom boravka u Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Američkim Državama, Mulatu Astatke je postao aktivni učesnik izuzetno dinamične džez scene. U londonskom kvartu Soho redovno je posećivao kultna mesta poput nekadašnjeg kluba Metro i ostvarivao saradnju sa priznatim autorima kao što su Roni Skot i poznati saksofonista Džo Harijot. Pored toga, blisko je sarađivao sa brojnim muzičarima koji su stizali iz raznih delova Afrike i Kariba. Ta intenzivna razmena ideja, susret različitih tradicija i prozimanje stilova podstakli su ga da osmisli potpuno novi pravac koji će kasnije postati poznat kao etio-džez.

Spajanjem prepoznatljivih džez riffova sa specifičnim zvukom tradicionalnog etiopskog žičanog instrumenta begena, Astatke je stvorio muziku koja je bila izrazito inovativna i neočekivana za tadašnje pojmove. Kada se nakon školovanja vratio u svoju domovinu, u ushićenu prestonicu koja je u to vreme nosila nadimak „Svinging Adis”, reakcije tamošnje publike nisu bile ohrabrujuće. Na jednom od prvih zvaničnih nastupa, slušaoci su izražavali otvoreno negodovanje i glasno zahtevali da prekine izvođenje. Uprkos neprijatnoj situaciji, muzičar se dostojanstveno naklonio, zahvalio prisutnima i mirno napustio scenu, rešen da u budućnosti dokaže pravu vrednost svoje umetničke vizije.

Vizija koja trajno traje

Protok vremena ubrzo je potvrdio ispravnost njegovog pionirskog poduhvata i umetničkog uticaja. Publiku širom sveta sa godinama je potpuno osvojio ovaj prepoznatljivi spoj zapadnog džeza i autentičnih etiopskih melodija, čime je etio-džez postao globalno cenjen i uticajan žanr. Uspešno uklapanje tradicije poput instrumenata nalik begeni sa savremenim aranžmanima pokazalo je na koji način kulturna baština može postati temelj za moderne pravce bez gubljenja sopstvenog identiteta i korena.

Danas, u osamdeset drugoj godini života, Astatke i dalje neumorno istražuje nove muzičke pravce i javno se zalaže za veće uvažavanje domorodačkih umetnika sa afričkog kontinenta. Njegova višedecenijska karijera podseća na presudnu važnost čuvanja kulturnog identiteta u svetu koji se ubrzano menja. Kroz borbu za dostojno priznanje afričkog stvaralaštva, ovaj umetnik nastavlja da inspiriše generacije mladih muzičara koji u svojoj autohtonoj tradiciji pronalaze nepresušan izvor sveže inspiracije.

Pouke kulturnog dijaloga

Primer stvaralačkog puta Mulatua Astatkea jasno pokazuje kako muzika poseduje snagu da premosti velike geografske, vremenske i kulturne barijere. Dijalog između zapadne džez tradicije i drevnih afričkih ritmova izgradio je univerzalni jezik koji nadilazi sve lokalne granice. Upornost u trenucima kada uži krug ili okolina ne razumeju vizionarsku inovaciju predstavlja ključnu osobinu velikih stvaralaca koji menjaju umetničke tokove i ostavljaju neizbrisiv trag u istoriji.

Očuvanje i poštovanje izvornih muzičkih oblika osigurava trajnu raznolikost i bogatstvo svetske kulturne scene. Zbog toga poruka o neophodnosti uvažavanja afričke baštine i njenih autohtonih umetnika nosi duboku pouku za razumevanje svetske umetnosti. Spajanje prošlosti i budućnosti kroz inovativni zvuk ostaje najvažnija vrednost etio-džeza i njegovog osnivača, koji i u devetoj deceniji života stvara sa jednakom strastvenošću.

Izvor: The Guardian Culture · Fotografija: Pexels / yeremia krisnamurti (ilustracija)