Kako nedostatak prodavnica hrane utiče na zdravlje ljudi u gradovima

Fenomen prehrambenih pustinja u gradovima

Savremeni način života podrazumeva da je nabavka osnovnih životnih namirnica brza i jednostavna aktivnost. Međutim, za značajan deo populacije, kupovina sveže i zdrave hrane predstavlja ozbiljan logistički izazov. U Sjedinjenim Američkim Državama, oko 13 procenata stanovništva, što je približno 39 miliona ljudi, živi u takozvanim „prehrambenim pustinjama“. Ovaj termin označava urbana područja koja su udaljena više od jedne milje od najbliže prodavnice hrane, odnosno više od deset milja kada je reč o ruralnim krajevima.

Jedan od najočiglednijih primera ovakvog urbanističkog problema zabeležen je u četvrti Hil u Pitsburgu. Tokom tridesetih godina prošlog veka, savezne mape su ovo područje označile kao rizično za investiranje, što je dovelo do višedecenijskog ekonomskog zapostavljanja. Stanovnici ove četvrti proveli su skoro trideset godina bez ijedne lokalne prodavnice prehrambenih proizvoda. Ovakva situacija direktno je uticala na nemogućnost održavanja zdravih navika u ishrani, što je vremenom doprinelo razvoju različitih hroničnih oboljenja među lokalnim stanovništvom.

Šta je pokazala dugogodišnja studija PHRESH

Kada je u pomenutoj četvrti Pitsburga 2013. godine konačno otvorena prva prodavnica, naučnici su prepoznali jedinstvenu priliku za istraživanje. Pokrenuta je studija pod nazivom PHRESH, koja je u početku upoređivala zdravstveno stanje stanovnika četvrti Hil sa stanovnicima susednog Homvuda. Tokom godina, projekat se proširio i na praćenje kognitivnog zdravlja, odnosno rizika od nastanka Alchajmerove bolesti. Lokalni meštani, među kojima je i Roderik Bler, pristali su da podele svoje zdravstvene podatke verujući da će rezultati doneti dugoročnu korist njihovoj zajednici.

Međutim, u avgustu 2026. godine, Nacionalni instituti za zdravlje (NIH) iznenada su prekinuli finansiranje ovog projekta. Odluka je obrazložena tvrdnjom da je istraživanje subjektivno i da izlazi van naučnih okvira institucije, što je direktna posledica novih tumačenja programa koji se bave različitošću, jednakošću i inkluzijom (DEI). Pored ovog projekta, obustavljena su i druga važna istraživanja koja su se bavila zdravljem porodilja, prevremenim porođajima i srpastom anemijom. Iako su sudovi u nekim slučajevima poništili ove odluke o ukidanju sredstava, mnoga istraživanja su ostala bez podrške.

Važnost razumevanja zdravstvene jednakosti

Pitanje zdravstvene jednakosti odnosi se na težnju da svaki pojedinac ostvari najviši mogući nivo zdravlja. Statistika pokazuje da određene grupe konstantno imaju lošije zdravstvene ishode. Na primer, tamnopute majke u Americi umiru od komplikacija povezanih sa trudnoćom tri puta češće nego belkinje, dok stanovnici ruralnih oblasti češće oboljevaju od srčanih bolesti i kancera.

Istraživanje uzroka zbog kojih su određene zajednice podložnije bolestima ključno je za unapređenje javnog zdravlja. Još 2000. godine, uz dvostranačku podršku, donet je zakon o osnivanju saveznog instituta za istraživanje zdravlja manjina. Prekidanjem projekata koji analiziraju uticaj okruženja na organizam gube se dragoceni podaci neophodni za kreiranje efikasnih zdravstvenih mera koje bi pomogle svim delovima društva da napreduju.

Izvor: Katelyn Jetelina, Your Local Epidemiologist · Fotografija: Pexels / Freepik (ilustracija)